Bugün itibarıyla birçok belediye başkanı suiistimal yaptıkları gerekçesiyle görevlerinden alınmıştır.
Tüm bu görevden almalar, el çektirmeler, devam eden soruşturmalar keyfi ve boş mu sanıyorsunuz?
Hem belediye başkanları ve atadığı bürokratlara, hem de meclis üyelerine gözaltı kararları neden verilmiş olabilir?
Belediyelerin işleyişi ve uygulamalarını bilmiyorsanız, yaşanan suiistimal sürecini anlayamazsınız.
Belediyelerdeki suiistimale yönelik işlemler hakkındaki genel tespitlerimiz şöyledir;
Bugün neredeyse tüm belediyelerde yönetsel görevde yer alan veya onlara sözünü geçirebilen kişilere kişisel fayda sağlamazsanız iktisadi faaliyete başlamak için gereken herhangi bir izni (ruhsatı) alamazsınız!!!
Bugün, çok nitelikli iseniz belediye başkanı olamaz, belediye meclislerinde görev alamaz, ihtisas komisyonlarına ise seçtirilmezsiniz.
Güvenlik görevlisi olan kişiyi belediye başkanı yapan bir garip yapı söz konusudur.
Başkan ve meclis üyesi olmanız ya da komisyonlarda görev alabilmeniz için kurulan kişisel fayda çarkının bir parçası ve/veya işleyişinin kolaylaştırıcı elemanı olmanız gerekir.
Belediyelerde işleyen kişisel fayda (suiistimal) çarkı ise genel olarak aşağıda belirtilen işlemler üzerinden dönmektedir.
i) Kamu yararı için değil de kişiler (sermaye) lehine yapılan parsel bazlı imar planı değişiklikleri.
(Bir plan değişikliği ana planın dengesini bozma pahasına yapılıyorsa bunun tek bir sebebi olabilir: KİŞİSEL FAYDA )
ii) Rekabete kapalı, şeffaf olmayan, davet usulü ile yapılan yani, belli bir kişi/kişilerin davet edildiği mal ve hizmet alımına yönelik kamu ihaleleri.
Amaç minimum maliyetle iş yaptırmak olsa tam rekabet koşullarında herkese açık ihale sistemi uygulanır.
Belli kişi/kişiler davet edilmesi, amacın maliyet minimizasyonu değil, kişisel fayda maksimizasyonu olduğunun açık karinesidir.
Kişisel faydayı maksimize etmeye yönelik ihale konuları için kişisel faydası maksimize edilecek kişi/kişilerin belirlediği, bu amaca uygun kişilerin davet edildiği bir ihale ortamı söz konusu olmalıdır. Böyle bir kişisel tercih hem muvazaa hem de kişisel faydanın öncelikli unsur olduğunun kanıtıdır, diyebiliriz.
iii) Personel alımları.
Personel alımlarında kişisel fayda nasıl anlaşılabilir, biliyor musunuz?
İşe alınan personel ile yaptığı iş arasında hiçbir korelasyon yok ise veya rekabete açık yüzlerce aday arasında nesnel seçme ve değerlendirme, yapılmaksızın işe alım yapılıyorsa, personel alımında kişisel fayda söz konusudur, diyebiliriz.
iv) Belediye başkanının kişisel nitelikleri, bilgi birikimi ve iş deneyimi ile belediyecilik faaliyeti arasında hiçbir bağ yoksa adı geçen belediye başkanı birilerine (özellikle parti yöneticilerine) kişisel fayda sağladığı için başkan adayı yapılmıştır, diyebiliriz. Birilerine kişisel fayda sağlayan belediye başkanının da doğal olarak kamu yararı için değil de kendi kişisel faydası için iş ve işlemler yapacağını rahatlıkla, söyleyebiliriz.
v) Belediyeler ile iştiraklerinin gelir getiren işletmelerinin işleyiş ve yönetimlerinin çok kısa süre önce kurulmuş, kuruluşundan hiç kimsenin haberi olmayan özel şirketlere devredilmesi.
Belediye varlıklarının açık ihaleye çıkarak değil de davet usulü ile üç gün önce kurulmuş yeni bir şirkete devredilmesi söz konusu ise bu devirde kişisel fayda maksimizasyonu için hareket edilmiştir, diyebiliriz.
Belediye varlıklarının devrini yapan kişi(ye)lere şu soruyu sormak gerekmez mi? Üç ay önce bir şirket kurulduğunu nasıl, kimden, nereden öğrendiniz?
Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlanan yeni şirket kuruluşlarını kim(ler) niye izler ki, değil mi?
vi)-Belediye arsası verilmek suretiyle yapılan Yap, İşlet, Devret modeli veya çok kıymetli bir arsa verilmesi karşılığında kurulan bir konsorsiyumda en az yüzde elli (% 50) olması gereken belediye payı şayet bu oranın çok çok altında ise bu tür ortaklıklarda da kişisel fayda söz konusudur, diyebiliriz.
Yukarıda anlatılan tüm bu işlemler, yerel yönetimlerde iktidar olmuş partinin merkezi yönetimde de iktidarı önüne çok büyük engeller çıkartır. Dolayısıyla bu tür suiistimale yönelik işlemler o partinin uzun vadede işine yaramayacağı gibi aleyhe birçok olumsuz sonuçlar doğurmasına neden olur !!!
Yukarıda anlatılan suiistimale yönelik işlemler gerek yerel yönetimler, gerekse o partinin yerel örgütleri ve merkezi yönetiminde de çok büyük bir kirliliğe ve çürümeye yol açar.
Bugün olduğu gibi.
Böylesi bir yönetsel kirlilikten kurtulmanın ise tek bir yöntemi vardır:
Yerel yönetimde iktidar olan partinin mahalli örgütleri ve merkezi yönetiminde görev alan kirli ve liyakat yoksunu kişilerin siyasetle uğraşmasının önüne geçilmelidir.
Kirli ve yıpranmış kişilerle değil yeni, bilgili, deneyim sahibi, dürüst ve akıllı yöneticilerle kirlilikten arınmak olasıdır diyebiliriz.
Yeter ki fırsat verilsin, yol açılsın.
Kirli ve liyakat yoksunu kişilerle yola devam tercihinin ise arınmanın boş bir beklentiye dönüşmesine neden olacağı kesin bir husustur…
Ercüment Şahin (Şehir Plancısı) 12.8.2026
