İzmir’in toplu ulaşımının bel kemiğini oluşturan ESHOT Genel Müdürlüğü, her geçen gün artan sorunlar nedeniyle vatandaşların en çok şikâyet ettiği kamu kurumlarından biri haline gelmiştir. Sürekli zarar eden, İzmir Büyükşehir Belediyesi bütçesine ağır yük getiren bu dev kurumda temel sorun; liyakatsiz yönetim anlayışı, torpilli kadrolaşma ve hizmet yerine bürokrasiyi önceleyen anlayıştır.
Toplu ulaşımda yaşanan aksaklıklar artık istisna değil, günlük yaşamın sıradan bir parçası hâline gelmiştir. Özellikle vapur, metro ve otobüs arasındaki aktarma koordinasyonunun sağlanamaması, vatandaşın zamanını ve yaşam kalitesini doğrudan olumsuz etkilemektedir.
Bostanlı ve Üçkuyular İskelelerinde Bitmeyen Çile
En fazla şikâyet edilen konulardan biri, vapurdan inen yolcuların göz göre göre aktarma otobüslerini kaçırmasıdır. Özellikle Bostanlı İskelesi ve Üçkuyular İskelesi çevresinde, vapur yanaşırken otobüslerin birkaç saniye beklemeden hareket etmesi yüzlerce yolcunun mağduriyetine neden olmaktadır.
Otobüsü yalnızca 20-30 saniye ile kaçıran vatandaşlar, çoğu zaman 15-20 dakika boyunca durakta beklemek zorunda kalmaktadır. Yağmurda, soğukta, kavurucu yaz sıcağında; çocuklu aileler, yaşlılar, hastalar, öğrenciler ve işe yetişmeye çalışan çalışanlar adeta cezalandırılmaktadır.
Üstelik aktarma noktalarında yeterli oturma alanı ve bilgilendirme de bulunmamaktadır. Hareket memurlarının ya da şoförlerin yolculara açıklama yapmaması ve çoğu zaman soğuk tavırlar sergilemesi, toplumsal gerilimi daha da artırmaktadır.
Aynı Anda Gelen Otobüsler, Ardından Uzun Bekleyiş
Karşıyaka, Girne Bulvarı, Hatay ve Mithatpaşa Caddesi gibi yoğun güzergâhlarda aynı hatta çalışan otobüslerin peş peşe gelmesi, ardından uzun süre hiçbir aracın görünmemesi kronik bir sorun haline gelmiştir.
Oysa basit yazılım optimizasyonları ve veri analizi ile bu sorun rahatlıkla çözülebilir. Günümüzde matematiksel modelleme, trafik simülasyonları ve yapay zekâ destekli planlama sayesinde sefer aralıkları bilimsel olarak düzenlenebilir.
Vatandaş Şikâyetleri Sorunun Boyutunu Gösteriyor
Vatandaşların Şikayetvar ve ESHOT Öneri-İstek-Şikâyet Sistemi üzerinden yaptığı başvurularda en sık dile getirilen sorunlar şunlardır:
- Sefer saatlerine uyulmaması
- Aktarma bağlantılarının kaçırılması
- Aniden iptal edilen seferler
- Uzun bekleme süreleri
- Yetersiz bilgilendirme
- Şoförlerin olumsuz tutumları
- Yoğun saatlerde aşırı kalabalık araçlar
Son dönemde paylaşılan çok sayıda şikâyette, 20 dakika ile 1 saat arasında değişen bekleme süreleri, aktarma merkezlerinde bilgi eksikliği ve yolcu memnuniyetsizliği öne çıkmaktadır.
Ekonomik ve Akılcı Çözüm: Entegre Ulaşım
Uzun mesafeli hatlarda da önemli bir verimsizlik söz konusudur. Urla, Seferihisar ve Çeşme gibi ilçelerden şehir merkezine kadar uzanan otobüs hatlarının önemli bir kısmı, metro ve raylı sistemle daha etkin biçimde entegre edilebilir.
Sorun Teknolojide Değil, Yönetim Anlayışında
Bugünün dünyasında ulaşım sistemleri veri analizi, algoritmalar ve yapay zekâ ile optimize edilmektedir. Sorun, teknik yetersizlikten çok yönetim anlayışındadır. Bilimsel yöntemlere açık, liyakat esaslı, halk odaklı bir kadro ile ESHOT’un çok daha etkin çalışması mümkündür.
Ancak mevcut bürokratik yapı içinde yüzlerce müdürlük ve karmaşık karar süreçleri, en basit sorunların bile çözümsüz kalmasına neden olmaktadır.
Çözüm Çok Basit
Çözüm aslında son derece nettir:
- Liyakat esaslı yönetim
- Bilimsel planlama
- Yapay zekâ destekli sefer optimizasyonu
- Yolcu memnuniyetini merkeze alan hizmet anlayışı
- Gereksiz bürokrasinin azaltılması
- Şeffaf ve hesap verebilir yönetim
İzmir halkı modern, güvenilir ve insan odaklı bir toplu ulaşım sistemini hak etmektedir. Bunun için gereken tek şey; halktan yana siyaset ile bilimin buluşturulmasıdır.
Dicle Şahin
16.05.2026
