Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 08.05.2026 tarih ve 15371288 sayılı makam oluru ile onaylanan ve 11.05.2026 tarihinde askıya çıkarılan İnciraltı 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği kamuoyunda büyük endişe yaratmıştır.
Balçova İnciraltı bölgesinde, mevcut yeşil alanların yaklaşık yarı yarıya azaltıldığı; geniş alanların konut ve turizm tesislerine açıldığı bir planla karşı karşıyayız.
Bu plan, siyasi görüşleri farklı olsa da rant söz konusu olduğunda ortak hareket edebilen siyasi anlayışın bir ürünüdür. Geçmişte defalarca mahkemeler tarafından iptal edilen planlar, her iptal kararının ardından adeta intikam alınır gibi yeniden gündeme getirilmekte; her yeni planda yeşil alanlar biraz daha azaltılmakta, yapılaşma baskısı artırılmaktadır.
Planın Hukuka ve Kamu Yararı İlkesine Aykırı Yönleri
- Yetki Aşımı
Plan hazırlama ve önerme yetkisi Balçova Belediyesi’nin görev alanında değildir. Bu yetki Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na aittir. Belediyenin bu süreçte plan hazırlatması açık bir yetki aşımıdır.
- Plan Müellifi Yetkisi
Planı hazırlayan firmanın A Grubu plan yapım yeterlilik belgesine sahip olması zorunludur. Bu yeterliliğe sahip olmayan bir firmanın başka bir serbest çalışan üzerinden plan imzalatması hukuken geçerli değildir. Belediyenin yaptığı ihale veya doğrudan temin işlemleri bu nedenle tartışmalıdır.
- Yeşil Alanların Azaltılması
Daha önce onaylanıp mahkeme kararlarıyla iptal edilen planlarda yer alan yeşil alan miktarı, yeni planda yaklaşık yarı yarıya azaltılmıştır. Bu durum, kamu yararından çok yüksek rant beklentisinin plan kararlarına yön verdiğini göstermektedir.
- İnciraltı İzmir’in En Önemli Yeşil Alanıdır
İnciraltı, İzmir kentinin nefes aldığı en önemli açık ve yeşil alanlardan biridir. Kentin ekolojik dengesi, hava kalitesi, rekreasyon olanakları ve yaşam kalitesi açısından vazgeçilmezdir.
- Jeolojik ve Depremsel Riskler
Bölge büyük ölçüde alüvyon ve dolgu zeminlerden oluşmaktadır. Yer altı su seviyesi yüksektir ve deprem açısından ciddi riskler taşımaktadır. Yoğun yapılaşma, can ve mal güvenliği açısından sakıncalıdır.
- Turizm ve Kültür Açısından Korunması Gereken Alan
İnciraltı, doğal yapısı ve kıyı karakteri nedeniyle yapılaşma baskısından korunmalı; kültür, rekreasyon ve sürdürülebilir turizm amaçları doğrultusunda değerlendirilmelidir.
- Kent Ekonomisine Olumsuz Etki
Ekonomik kalkınmayı yalnızca yeni beton yapılar olarak görmek büyük bir yanılgıdır. Sağlıklı çevre koşulları, kaliteli kamusal alanlar ve doğal değerlerin korunması; turizm, yatırım ve yaşam kalitesi açısından çok daha büyük ekonomik katkı sağlar.
- Kıyı Kanunu’na Aykırılık
Kıyı Kenar Çizgisi ve kıyılarda uygulanması gereken 100 metrelik yapı yaklaşma sınırı dikkate alınmadan yapılaşma kararları getirilmesi Kıyı Kanunu’na aykırılık oluşturmaktadır.
- Spekülatif Arazi Hareketleri
Bölgenin uzun yıllar doğal sit ve tarım alanı statüsünde kalması nedeniyle birçok küçük arazi sahibi arazilerini düşük bedellerle satmak zorunda kalmıştır. Bu taşınmazların önemli bir bölümü spekülatörler, emlak yatırımcıları ve müteahhitler tarafından satın alınmıştır. Arazi toplama süreci tamamlandıktan sonra plan değişikliklerinin gündeme getirilmesi, kamu vicdanında ciddi soru işaretleri yaratmaktadır.
Devlete ve hukuka güvenerek arazilerini satan vatandaşların mağduriyeti göz ardı edilemez. Yoksul kesimlerin hakkı, mutlaka yargı önünde karşılık bulacaktır.
Sonuç ve Talep
İntikam duygusu ve aşırı rant hırsıyla hazırlandığı izlenimi veren bu plan, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve hukuka açıkça aykırıdır.
İnciraltı, İzmir’in geleceği için korunması gereken eşsiz bir doğal ve kamusal değerdir.
Bu nedenle söz konusu planın acilen iptal edilmesi gerekmektedir.
Ercüment Şahin
Şehir Plancısı
12.05.2026
