Süresinde yapılan itirazımız her zamanki gibi reddedildi,
Bu reddedilen itirazımıza karşı yazdığım yazıya ne cevap verileceğini gerçekten pek merak ediyorum.
İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
İlgi: 30/07/2026 tarih ve 3105131 sayılı yazınız.
KONU: Urla ilçesi, Çamlıçay Mahallesi, 3682 ada 1, 2, 10, 11, 17 ve 29 numaralı parsellere ilişkin plan değişikliğinin uygun bulunmasına dair 16/07/2026 tarih ve 04.833 sayılı Belediye Meclis Kararına itiraz ve kararın iptali talebidir.
AÇIKLAMALAR
İlgi yazınız ile tarafıma bildirilen; Urla ilçesi, Çamlıçay Mahallesi, 3682 ada 1, 2, 10, 11, 17 ve 29 numaralı parsellerde mevcut pazar alanının konut alanına dönüştürülmesine ilişkin plan değişikliğine yönelik itirazımın, söz konusu alandaki düzenleme oranının %57 olduğu ve plan değişikliği ile alanın “yasal zayiat oranına” getirildiği gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, imar mevzuatında “yasal zayiat” şeklinde teknik ve hukuki bir kavram bulunmamaktadır. İmar Kanunu’nun 18. maddesinde düzenlenen husus Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) olup, bunun yol, park, yeşil alan, eğitim alanı, sağlık alanı ve benzeri kamu ve sosyal donatı alanlarının oluşturulması amacıyla yapılan düzenlemeler kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla, kamusal ve sosyal donatı alanlarının “zayiat” olarak nitelendirilmesi, şehircilik ve planlama ilkeleri bakımından da son derece sorunlu bir yaklaşımdır. Yol, park, yeşil alan, okul, pazar alanı ve diğer sosyal-teknik altyapı alanları birer kayıp değil; kentte yaşayan insanların sağlıklı, güvenli ve nitelikli bir çevrede yaşamasını sağlayan temel kamu hizmeti alanlarıdır.
Bu nedenle, söz konusu alanların konut alanına dönüştürülmesinin yalnızca parsel maliklerinin mülkiyet ve ekonomik beklentileri üzerinden değerlendirilmesi mümkün değildir. Plan değişikliklerinin; şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına, sosyal ve teknik altyapı standartlarına ve üst ölçekli plan kararlarına uygun olması zorunludur.
Özellikle mevcut pazar alanının konut kullanımına dönüştürülmesi, yalnızca bir kullanım kararının değiştirilmesi olarak görülemez. Pazar alanının kaldırılmasıyla birlikte bölgede yaşayan nüfusun ihtiyaç duyduğu kamusal hizmet alanının azalması söz konusu olacaktır. Bu değişikliğin hangi kamu yararına dayandığının, kaldırılan pazar alanının ihtiyacının nasıl karşılanacağının ve konut kullanımına dönüştürmenin bölgedeki nüfus, ulaşım, otopark, yeşil alan ve diğer sosyal-teknik altyapı ihtiyaçları üzerindeki etkilerinin somut ve bilimsel verilerle ortaya konulması gerekmektedir.
Ayrıca, bir plan kararının değiştirilmesinde yalnızca parsel bazındaki mevcut yapılaşma veya düzenleme oranının esas alınması, plan bütünlüğü ve kamu yararı ilkeleri açısından yeterli bir gerekçe değildir. Plan değişikliğinin bölge ölçeğinde yaratacağı nüfus artışı ve buna bağlı sosyal ve teknik altyapı ihtiyacının da değerlendirilmesi zorunludur.
İlgi yazınızda belirtilen gerekçenin, plan değişikliğinin şehircilik ilkeleri ve kamu yararı yönünden neden zorunlu olduğunu açıklamaktan uzak olduğu kanaatindeyim. Bir kamu alanının konut alanına dönüştürülmesini yalnızca “zayiat oranının azaltılması” şeklinde değerlendirmek, planlama kararının asıl niteliğini ve kamu yararı boyutunu göz ardı etmektedir.
İmar mevzuatında yer alan düzenlemelerin, özellikle 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi kapsamında düzenlenen Düzenleme Ortaklık Payı hükümlerinin, “zayiat” kavramıyla karıştırılmaması gerektiği açıktır. Bu nedenle, ilgili Belediye Meclis kararının dayanağını oluşturan hukuki ve teknik değerlendirmelerin yeniden incelenmesi gerekmektedir.
Bunun yanında, plan değişikliğinin kamu yararı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve sosyal-teknik altyapı dengesi bakımından yeterli teknik incelemeye tabi tutulup tutulmadığının da araştırılması gerekmektedir.
Kamuya ait veya kamu hizmetine ayrılmış alanların zaman içerisinde özel mülkiyetin ekonomik değerini artıracak şekilde konut ve benzeri kullanımlara dönüştürülmesi, kent planlamasında parsel bazlı ve rant odaklı planlama anlayışının ortaya çıkmasına neden olabilecek niteliktedir. Oysa imar planlarının temel amacı, belirli parsellerin ekonomik değerini artırmak değil; kamu yararını, dengeli kentleşmeyi ve toplumun ortak ihtiyaçlarını gözetmektir.
Bu kapsamda;
1. Urla ilçesi, Çamlıçay Mahallesi, 3682 ada 1, 2, 10, 11, 17 ve 29 numaralı parsellere ilişkin plan değişikliğinin yeniden incelenmesini,
2. Mevcut pazar alanının konut alanına dönüştürülmesinin şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı bakımından değerlendirilmesini,
3. Plan değişikliği sonucunda oluşacak nüfus ve yapılaşma artışının yol, otopark, yeşil alan, eğitim, sağlık, pazar ve diğer sosyal-teknik altyapı alanları üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasını,
4. Söz konusu plan değişikliğinin dayanağı olarak gösterilen “yasal zayiat” gerekçesinin hangi kanun ve yönetmelik hükmüne dayandığının açıkça ortaya konulmasını,
5. Plan değişikliğine ilişkin tüm teknik rapor, plan açıklama raporu, kurum görüşleri ve meclis kararının dayanaklarının yeniden değerlendirilmesini,
6. Hukuka, mevzuata, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunması halinde 16/07/2026 tarih ve 04.833 sayılı Belediye Meclis Kararının iptal edilmesini
talep ediyorum.
Kamu kaynaklarının ve kamusal alanların, belirli parsellerin ekonomik değerini artıracak biçimde değerlendirilmesi yerine, kent bütünlüğü ve toplumun ortak ihtiyaçları gözetilerek korunması gerektiği açıktır.
Ayrıca kamulaştırılan uyan alanlar ile ilgili plan değişikliğine ilişkin yönetmelik çevre ve şehircilik bakanlığı tarafindan çıkarılmıştır.plan değişikliği bu mevzuatada uymamaktadır.
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle, itirazımın yeniden değerlendirilerek hukuka ve şehircilik ilkelerine aykırı olduğunu düşündüğüm 16/07/2026 tarih ve 04.833 sayılı Belediye Meclis Kararının iptal edilmesini saygılarımla arz ederim.
Ercüment Şahin Şehir Plancısı
