Bugün İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin içinde bulunduğu mali darboğazı konuşurken, meseleyi tek bir nedene bağlamak eksik olur.
Merkezî hükümetin CHP’li belediyeleri mali olarak sıkma politikaları yanında; yılların birikimi olan aşırı personel yükü, siyasi arpalık düzeni ve liyakatsiz bürokratik yapı da bu krizi derinleştirmiştir.
Özellikle bugüne kadar ödenmeyen SGK borçlarının haciz yoluyla tahsil edilmeye başlanması, belediyeleri adeta “topal ördek” haline getirmiştir.
Bu noktada çıkış yolu bellidir:
- Kentsel Rantın Kamuya Alınması
Bugün her meclis toplantısında karara bağlanan onlarca plan değişikliği ile revizyon imar planları üzerinden spekülatörlere ve yandaş müteahhitlere ciddi kentsel rant transferi yapılmaktadır.
Oysa bu rantın kamuya kazandırılması gerekir.
Nitekim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı İller Bankası, plan değişikliklerinde oluşan değerin yaklaşık %30’unu hizmet karşılığı olarak almaktadır.
Belediyelerin de her plan değişikliğinde aynı şekilde %30 pay almasının hukuki hiçbir engeli yoktur.
Üstelik bu plan tadilatlarının büyük bölümü:
- Urla
- Çeşme
gibi kentin en kıymetli, turistik ve yüksek değer üreten bölgelerinde yapılmaktadır.
Bu model uygulanırsa, elde edilecek gelir ile belediyenin borçlarının ilk 6 ay içinde büyük ölçüde kapatılması mümkündür.
- Kaçak ve Ruhsat Aşımı Yapılar
İkinci önemli başlık, belediyenin kendi verdiği ruhsatlara aykırı uygulamalardır.
Belediye bürokratlarının verdiği inşaat ruhsatlarına rağmen birçok projede inşaat aşımı olduğu, tarafımızdan gazetemizde yapılan ölçümlerle ortaya konmuştur.
Birçok gökdelen, site ve AVM inşaatı hakkında belediye hakkında suç duyurusunda bulunulmuştur.
Ancak bugüne kadar hiçbir işlem yapılmamış, açıkça göz yumulmuştur.
Burada çok net bir gerçek var:
Sırf bizim ihbarlarımız tetkik edilse, ortaya çıkacak cezalar ile belediyenin borçlanma ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kalkabilir.
Kurulacak bağımsız ve ciddi bir inceleme komisyonu:
- Kaçak ve ruhsat aşımı yapılaşmayı tespit eder
- Gerekli cezai işlemleri uygular
- Belediyeye ciddi bir gelir kaynağı oluşturur
- Hantal Yapının Küçültülmesi
Üçüncü önerimiz ise belediyenin kendi iç yapısına yöneliktir.
Bugünkü bürokratik yapı:
- Hantal
- Verimsiz
- Aşırı şişirilmiş kadrolardan oluşan
bir sistemdir.
Bu yapı küçültülmeden ve rasyonelleştirilmeden mali disiplin sağlanamaz.
Belediyenin:
- Tüketen değil
- Üreten
bir yapıya dönüşmesi gerekmektedir.
Bu dönüşüm sağlandığında oluşacak katma değer ile:
- Yeni kamu yatırımları yapılabilir
- Hizmet kalitesi artırılabilir
- Mali denge sağlanabilir
Sonuç
Aslında çözüm nettir.
İmar rantının kamuya kazandırılması, kaçak yapıların üzerine gidilmesi ve belediye yapısının küçültülmesi ile bu kriz aşılabilir.
Liyakatli kadrolar ve bilimsel bir yönetim anlayışı ile çözülemeyecek hiçbir sorun yoktur.
Yeter ki niyet edilsin.
Dicle şahin
04.05.2026
