Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından İnciraltı bölgesi geçmişte Turizm Merkezi ilan edilmişti. Ancak mahkeme kararları, bilimsel değerlendirmeler ve kamuoyunda oluşan yoğun tepkiler sonucunda, bölgenin turizme sağlayacağı katkıdan çok yaratacağı çevresel riskler ve kentleşme baskısı dikkate alınarak bu karardan vazgeçilmiştir.
Planlarla öngörülen yüksek yoğunluklu konut, rezidans ve ticaret alanlarının; doğal çevre üzerinde ciddi tahribat yaratacağı, İzmir’in turizm potansiyeline zarar vereceği ve kenti betonlaşmaya sürükleyeceği açıkça görülmüştür. Bu nedenle Bakanlık, ileride oluşabilecek olumsuz sonuçların sorumluluğunu üstlenmemek adına bu sürece dahil olmamayı tercih etmiştir.
Ancak aynı plan anlayışı bu kez Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Balçova Belediyesi önerileri doğrultusunda, konut ve ticaret ağırlıklı, turizm görünümü verilmiş yeni bir planla onaylanmıştır. Plan yargıya taşındıktan sonra bazı küçük değişikliklerle yeniden askıya çıkarılmıştır.
İzmir’in birçok ilçesinde, ticaret ve turizm alanı olarak planlanan bölgelerde fiilen konut projeleri geliştirilmiştir. Oysa imar mevzuatına göre yoğun konut kullanımı öngörülen alanlarda; eğitim, sağlık, sosyal tesis, kültürel alanlar ve yeşil alanlar gibi kamu donatılarının yeterli ölçüde ayrılması zorunludur. Buna rağmen bazı planlarda bu yükümlülükler dolaylı yöntemlerle azaltılmış, kamu yararı yerine özel kazanç ön plana çıkarılmıştır.
Karşıyaka, Bornova, Bayraklı, Konak ve Gaziemir gibi ilçelerde benzer uygulamalara ilişkin çok sayıda örnek bulunmaktadır. Ticaret veya turizm alanı olarak planlanan bölgelerde konut kullanımı yaygınlaşırken, bu durum hem şehircilik ilkelerine aykırılıklar hem de kamu kaynakları açısından önemli kayıplar doğurmaktadır. Basit bir Ticari işletme açmak için yüzlerce belge isteyen belediye yetkilileri , işyeri ,konut olarak kullanıldığında sessiz kalmakta, görev suiistimali yapmaktadır. Devletimiz ise vergi kaybı büyük olmaktadır, ticari işletmelerde kira stopoj vergisi her ay yatması gerekmekte,vergi levhası alınması zorunludur.
İnciraltı’nda da benzer bir sürecin yaşanması halinde, zaten trafik ve altyapı baskısı altında bulunan İzmir için çok daha büyük sorunlar ortaya çıkacaktır. Binlerce yeni konutun getireceği nüfus artışına karşılık yeterli eğitim alanı, sağlık tesisi, sosyal donatı ve yeşil alan ayrılmaması; yaşam kalitesini düşürecek, çevresel sorunları artıracak ve gelecek kuşaklara sağlıksız bir kent bırakılmasına neden olacaktır.
Kentimizi korumak ve daha sağlıklı, yaşanabilir bir İzmir bırakmak amacıyla, Temiz İzmir Derneği olarak kamu yararını savunmaya ve bu plansız büyüme anlayışına karşı mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.
Şehir Plancı Ercüment Şahin
14.05.2026
