Kamu zararı nedir sorusunun cevabı en güzel şu şekilde açıklanabilir:
“Mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynaklarında artışa engel olunması veya eksilmeye neden olunmasıyla doğan zarar.”
Kamu zararının oluşabilmesi için kamu görevlisinin kasıt, kusur veya ihmali bulunmalıdır.
Bu tanımlamadan sonra, Mart 2019 yılında Karşıyaka Belediyesi ve iştiraki Kent AŞ’nin genel durumu hakkında kısa bir bilgi verelim.
- Belediye, tüm alımlar nedeniyle esnaf ve özel şirketlere borçludur.
2018 Nisan ayından itibaren ödenmeyen SGK prim ve vergi borçları bulunmaktadır. - Kent AŞ’nin de 2018 Nisan ayından itibaren ödenmeyen SGK prim ve vergi borçları vardır.
İşletilen kafe/restoranların ciroları işçi maaşlarını ödemeye yetmemektedir.
Satılan malın maliyeti, satış fiyatından yüksektir.
Belediye dışında, belediye ile olan işçi çalıştırma sözleşmesi haricinde belediyede görev alan Kent AŞ çalışanı sayısı 5 (beş)tir.
İlgilenenler, Belediye ve Kent AŞ Sayıştay raporlarından detayları okuyabilirler.
Bu veriler elinde olan ve 2019 Mart ayında yeni seçilen Başkanın, acil olarak mali disiplin getirerek hem belediyede hem de Kent AŞ’de özel ve devlet borçlarını bir plana bağlaması; mali zorlukların nereden kaynaklandığını araştırması, yapısal kusurlar varsa önlemesi, kişi kusuru varsa da hukuki tavır göstermesi gerekmez miydi?
Bu kapsamda;
- Bir önceki dönemde yapılan ve herkesin dilinde olan Anayasa Anıtı’nın yükseltilmesi işinin, normalden daha pahalıya yaptırılmış olma olasılığı (tespiti kolaydı),
- Seçime yakın belediyeye kesilen hizmet faturalarının gerçek alım olup olmadığının araştırılması,
- Evrensel Çocuk Merkezi olarak yapılıp işletilmesi için Kent AŞ’ye devredilen, halk diliyle “Dinozor Parkı”nın yapımı için ödenen bedelin gerçek olup olmadığının incelenmesi
(ki bunu anlamak çok kolaydı; aynı tarihte aynı firmadan alım yapan belediyelerden bilgi alınabilirdi), - Verilen imar ve iskân raporlarında kuralları zorlayan kararların olup olmadığının araştırılması
ve gerekli görülürse Devlet Denetleme Kurulu’ndan denetim istenmesi gerekmez miydi?
Halef–selef aynı partiden olunca denetim istemek zorlaşıyor olabilir.
Ancak bu tür uygulamalarda kusur varsa ve tespit edilmediyse; Devletin malını ve parasını korumakla mükellef olan yeni Başkan, zararın çoğalmasına neden olmamış mıdır?
Belediyenin ve Kent AŞ’nin tüm bilançoları elinde olan ve 2019 Mart ayında seçilen Başkanın;
acil mali disiplin getirerek hem belediyede hem de Kent AŞ’de borç ödemelerini plana bağlaması, mali zorlukların kaynağını araştırması, yapısal kusurları önlemesi ve kusur varsa hukuki tavır göstermesi gerekmez miydi?
Belediyede sadece mali disiplin sağlanması, borçlar kapanana kadar nakit çıkışı yüksek projelerden kaçınılması, çok büyük bir akıl ve tecrübe gerektirmeyen bir karardı.
Yapıldı mı? Hayır.
Kent AŞ’de ise yüksek işçilik giderleri nedeniyle kafe/restoran işletmeciliğinden doğacak zararı minimumda tutmak; işçiliğin az olacağı yatırımlarla şirkete yol vermek ve devlete olan borçları bir ödeme takvimine bağlamak, yeni borç oluşmasını engellemek gerekiyordu.
Yapıldı mı? Hayır.
Bunlar yerine neler yapıldı, yazalım:
- Belediye, devlete olan borçlarını “hiçbir belediye ödemiyor” gerekçesiyle bir takvime bağlamamıştır. Bu, bize göre kamu zararıdır.
- Eski dönemden enkaz alındığı sık sık vurgulanmış, ancak “aldım, kabul ettim” denmiş ve tespit yaptırılmamıştır.
Sadece bir müteahhidin kullanımına verilen bir arsa için eski başkan hakkında hukuki yola başvurulmuştur.
Olası kamu zararı tespiti yapılmamıştır. - Tüm hizmet faturaları ödeme takvimine alınmış, hiçbir alım veya hizmet faturasına itiraz edilmemiştir.
- Temizlik işlerinde ihale alan Altaş şirketler grubunun sorunlu olduğunu görüp müdahale etmeyen Cemil Tugay’dır.
Yeni çöp kamyonu alımı şimdi yapılmaya çalışılmaktadır. - 2024 yılında seçilen Sayın Ünsal’ın da “enkaz devraldım” ifadeleri mevcuttur.
Gerçekten enkaz devralmıştır. - Kent AŞ’de en yüksek gider kalemi personel gideri olmasına rağmen bazı menkullerin kiraya verilmesi kararı alındığı bilinmektedir.
Kira geliriyle personel giderinin karşılanamayacağı bilinmesine rağmen;
Tire Kooperatifi’ne kiraya verilen yerde kamu zararına bakılmadığı söylenebilirken,
yeni kurulan ETV Gıda İnşaat şirketine, market kapatılıp kafe işletmeciliği için kiraya verilmesi ve bu şirkette tesadüfen bir arkadaşının yer alması, duyulunca da “çık” denmesi bize göre kamu zararıdır. - Bir önceki yazımızda gündeme getirdiğimiz Büfeciler Odası kira kontratı bize göre kamu zararıdır.
- Sayıştay raporunda belirtilen; Kent AŞ’de işe alınıp belediyede görevlendirilen 300 kişinin maaşının belediyeden alınamayacağı bilinmesine rağmen bu uygulamaya devam edilmiştir.
Kent AŞ’nin kafe/restoran işletmeciliğiyle bu 300 kişinin ücretlerinin karşılanamayacağı da bilinmektedir.
Bu uygulama açık kamu zararıdır. - Mavişehir’de bulunan Container Park’ın işletmesinin doğrudan devredilip kiraya verilmesi de bize göre kamu zararıdır.
- Diğer şirket Kordelion AŞ üzerinden işçilik + malzeme ile temizlik işi verilmesi, kanunları pas geçmek anlamına gelmektedir.
- O tarihlerde İngiltere’de okuyan kızının iki dönem okul parasını Kent AŞ’den karşılayabilmek için bir müteahhide iş yapılmış gibi fatura kestirildiği söylenmektedir; doğruysa bu doğrudan suçtur.
- Vergi borçları yapılandırmasının, öncelikli olmayan projeler için başkan kararıyla bozulduğu bilinmektedir.
Öncelikli olmayan projeler ve fazla personel maaşları, zararın artmasına göz yumulduğunu göstermektedir. - Kent AŞ’nin İzmir’de öncü olarak yaptığı scooter yatırımı, İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bilgi verilmeden yapılmış; Büyükşehir’in farklı firmalara izin vermesiyle yatırım zarara dönmüştür.
Belediye ve şirket hesapları incelendiğinde, zararın büyümemesi için müdahale edilmesi gereken dönemin 2019–2023 olduğu görülecektir.
Bilançolarda görünmeyen ödenmeyen SGK prim faizleri ile vergi ve stopaj faizleri, bugünün en büyük sorunudur.
Zamanında müdahale etmeyen Cemil Tugay’dır.
Sayın Ünsal bu sorunları kucağında bulmuş ve çözüm üretmekte zorlanmıştır.
Lüzumsuz ve önceliksiz projelere nakit aktarılması, kamu zararının yükselmesine neden olmuştur.
Bu kişi bugün İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı yapmaktadır ve kamu zararına neden olduğu dönemleri “çıraklık dönemi” olarak tanımlamaktadır.
Ancak bize göre çıraklık dönemi devam etmektedir.
2024 yılında başlayan bu dönemi de, “Kamu Zararı – 2” yazımızla sizlere sunacağız.
Haldun Ertan
