T.C.
İZMİR NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİ’NE
Gönderilmek Üzere
MENDERES CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA
SORUŞTURMA NO: 2025/6574
KARAR NO: 2026/3590
KONU: Menderes Cumhuriyet Başsavcılığının 29.09.2026 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına; şikâyete konu parsellerin ayrı ayrı ve yeterli biçimde araştırılmaması, belediyenin cevabi yazısıyla yetinilmesi ve eksik soruşturma sonucunda karar verilmesi nedenleriyle itirazlarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
Menderes Cumhuriyet Başsavcılığına yaptığımız suç duyurusunda;
İzmir ili Menderes ilçesi Görece Mahallesi 933 ada 20 parsel, 934 ada 11 ve 12 parseller, 928 ada 5 parsel ve diğer tarım arazilerindeki kaçak/ruhsatsız yapılaşmalar açıkça belirtilmiş; 2019 yılından itibaren tarım arazilerinde kaçak yapılaşmanın giderek arttığı, yapıların mühürlenmesine rağmen yıkımların gerçekleştirilmediği ve denetim görevlerinin yerine getirilmediği iddia edilmiştir.
Nitekim Başsavcılık da kovuşturmaya yer olmadığına dair kararında şikâyet konusu 933 ada 20, 934 ada 11-12 ve 928 ada 5 parselleri açıkça kayda geçirmiştir. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Ancak verilen karar incelendiğinde, şikâyet konusu parsellerin tamamı yönünden ayrı ayrı ve yeterli bir soruşturma yürütülmediği görülmektedir.
1. 933 ADA 20 PARSEL DIŞINDAKİ PARSELLER AYRI AYRI ARAŞTIRILMAMIŞTIR
Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ayrıntılı inceleme konusu esas itibarıyla Görece Mahallesi 933 ada 20 parsel olmuştur.
Kararda 933 ada 20 parsele ilişkin İzmir 5. İdare Mahkemesinin 25.03.2026 tarihli, E:2025/1910, K:2026/460 sayılı kararına ayrıntılı biçimde yer verilmiştir. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Buna karşılık şikâyet dilekçemizde açıkça bildirdiğimiz;
934 ada 11 parsel,
934 ada 12 parsel,
928 ada 5 parsel
bakımından aynı nitelikte somut ve ayrı ayrı bir inceleme yapılmamıştır.
Bu parseller açısından;
- yapı tatil zaptının hangi tarihte düzenlendiği,
- encümen kararlarının tarih ve sayıları,
- yıkım kararlarının bulunup bulunmadığı,
- yapıların hangi tarihten beri ruhsatsız/kaçak durumda olduğu,
- idari para cezalarının uygulanıp uygulanmadığı,
- mühürlerin korunup korunmadığı,
- mühür sonrasında inşaata veya kullanıma devam edilip edilmediği,
- her bir yapının yıkım ihalesine dahil edilip edilmediği,
- bugün itibarıyla yapıların mevcut olup olmadığı,
- tarım dışı kullanım izinlerinin bulunup bulunmadığı
kararda ortaya konulmamıştır.
Bunun yerine Menderes Belediyesinin genel nitelikteki cevabına dayanılarak diğer parseller hakkında gerekli işlemlerin yapıldığı ve yıkım ihalesine geçildiği kabul edilmiştir. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Ceza soruşturmasının amacı, şikâyet edilen idarenin kendi işlemleri hakkında verdiği cevabı yeterli kabul etmek değil; şikâyette ileri sürülen iddiaların doğruluğunu bağımsız delillerle araştırmaktır.
2. “YIKIM İHALESİNE KATILAN OLMADI” TESPİTİ SORUŞTURMAYI SONA ERDİRMEYE YETERLİ DEĞİLDİR
Savcılık kararında, yapı tatil zaptı düzenlendiği, yapıların sahipleri tarafından yıkılmadığı ve ruhsatlandırılmadığı, bunun üzerine yıkım ihalesine geçildiği; ancak 2026 yılında yıkım ihalesine katılım sağlanmadığından ihalenin iptal edildiği belirtilmektedir. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Ancak asıl araştırılması gereken husus tam da bundan sonrasıdır.
Bir yıkım ihalesine katılımcı çıkmaması, hukuka aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında idarenin görev ve sorumluluğunun kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.
Savcılık tarafından;
İhale iptal edildikten sonra yeni bir yıkım ihalesine çıkılıp çıkılmadığı, başka bir yasal yöntem araştırılıp araştırılmadığı, belediyenin kendi araç ve personel imkânlarının değerlendirilip değerlendirilmediği, başka kamu kurumlarından destek istenip istenmediği ve nihayet yıkım kararlarının neden hâlâ uygulanmadığı
araştırılmamıştır.
Aksi bir kabul, hukuka aykırı olduğu tespit edilmiş bir yapının yıkılmasını ihaleye katılacak özel bir şirketin iradesine bağlı hale getirecektir.
3. 933 ADA 20 PARSEL HAKKINDAKİ MAHKEME KARARI “YAPI HUKUKA UYGUNDUR” DEMEMEKTEDİR
Kovuşturmaya yer olmadığı kararında yer verilen İzmir 5. İdare Mahkemesi kararı özellikle önemlidir.
Mahkeme, yapı tatil zaptında gösterilen ölçülerin hangi imalatlara ait olduğunun açıkça anlaşılamadığını, bazı ölçülerin üzerinin çizilerek farklı rakamların yazıldığını ve ruhsatsız imalatların yapı yerinde tereddütsüz biçimde tespit edildiğinin söylenemeyeceğini belirterek yapı tatil zaptının usulüne uygun düzenlenmediği sonucuna varmıştır. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Dolayısıyla mahkeme tarafından yapının hukuka uygun olduğuna ilişkin bir tespit yapılmamıştır.
Tam tersine, karar sonrasında mahallinde yeniden ölçüm ve tespit yapılması ve yeni tespitlere göre 3194 sayılı İmar Kanunu ile ilgili mevzuat kapsamında gerekli işlemlerin tesis edilmesi gerektiği bildirilmiştir. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
4. “GEREKLİ İŞLEMLER YAPILACAKTIR” DENİLEREK TAKİPSİZLİK KARARI VERİLMİŞTİR
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karardaki en dikkat çekici ifadelerden biri şudur:
933 ada 20 parsel hakkında mahkeme kararı doğrultusunda Menderes Belediyesince “daha sonradan gerekli işlemlerin yapılacağı” belirtilmiştir. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Oysa ceza soruşturması açısından araştırılması gereken husus, ileride işlem yapılıp yapılmayacağı değil, bugüne kadar yapılması gereken işlemlerin zamanında yapılıp yapılmadığıdır.
Bu nedenle;
Mahkeme kararından sonra yeniden yerinde inceleme yapılmış mıdır?
Yeni ölçüm yapılmış mıdır?
Yeni yapı tatil zaptı düzenlenmiş midir?
Yeni encümen kararı alınmış mıdır?
Yapı mühürlenmiş midir?
Faaliyet veya kullanım devam etmekte midir?
Yıkım yönünde yeni bir işlem tesis edilmiş midir?
Bu soruların cevapları dosyada ortaya konulmadan, gelecekte işlem yapılacağı varsayımıyla kamu görevlilerinin sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna ulaşılması kanaatimizce eksik soruşturmaya dayanmaktadır.
5. ŞİKÂYETİMİZ YALNIZCA “BELEDİYE EVRAK DÜZENLEDİ Mİ?” SORUSUNDAN İBARET DEĞİLDİR
Şikâyetimizin temelinde, 2019 yılından itibaren Menderes’teki tarım arazilerinde kaçak yapılaşmanın arttığı; depo adı altında yapılar oluşturulduğu; mühürleme ve idari yaptırımlar uygulanmasına rağmen yapıların fiilen ortadan kaldırılmadığı iddiaları bulunmaktadır.
Bu hususlar Başsavcılık kararında da açıkça aktarılmıştır. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Dolayısıyla araştırılması gereken husus yalnızca idarenin bir tarihte yapı tatil zaptı düzenleyip düzenlemediği değildir.
İdari işlemlerin fiilen uygulanıp uygulanmadığı ve yıllar boyunca kaçak yapıların varlığını sürdürmesine kamu görevlilerinin ihmali veya kastının neden olup olmadığı da araştırılmalıdır.
6. TARIM ARAZİLERİNİN KORUNMASI YÖNÜNDEN DE SORUŞTURMA EKSİKTİR
Suç duyurumuz yalnızca 3194 sayılı İmar Kanunu açısından yapılmamış, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında tarım arazilerinin korunması da açıkça talep edilmiştir.
Buna rağmen KYOK kararında şikâyet konusu parseller bakımından;
tarım dışı kullanım izni bulunup bulunmadığı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden görüş alınıp alınmadığı, yapılaşma nedeniyle tarımsal niteliğin zarar görüp görmediği ve ilgili tarım idaresinin herhangi bir işlem tesis edip etmediği
konusunda yeterli bir araştırma ve değerlendirme görülmemektedir.
7. KAÇAK YAPIYI YAPAN KİŞİ VE KURUMLAR YÖNÜNDEN DE AYRI BİR DEĞERLENDİRME YAPILMAMIŞTIR
Başsavcılık kararında şüpheliler arasında açıkça “kaçak yapı yapan kişi ve kurumlar” da gösterilmiştir. MEnderes TakipsizlikKarari (3)
Buna rağmen kararın gerekçesi esas olarak belediye görevlilerinin görevlerini yapıp yapmadığı üzerinde kurulmuştur.
Şikâyet konusu yapılarda TCK m.184 kapsamında imar kirliliğine neden olma suçunun oluşup oluşmadığı, yapı sahiplerinin kim olduğu, yapıların yapım tarihleri ve ruhsatsız imalatların niteliği her parsel bakımından ayrı ayrı ortaya konulmadan bütün şüpheliler hakkında KYOK kararı verilmesi de eksik soruşturma niteliğindedir.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıkladığımız nedenlerle;
Menderes Cumhuriyet Başsavcılığının 2025/6574 Soruşturma, 2026/3590 Karar sayılı ve 29.09.2026 tarihli Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararına İTİRAZ EDİYORUZ.
Özellikle Görece Mahallesi 933 ada 20, 934 ada 11, 934 ada 12 ve 928 ada 5 parsellerin her biri yönünden ayrı ayrı soruşturma yapılmasını;
Menderes Belediyesinden her parsele ilişkin yapı tatil zaptı, encümen kararı, yıkım kararı, idari para cezası, ruhsat ve yapı kayıtlarının getirtilmesini;
2026 yılı yıkım ihalesinin ihale dosyasının tamamının getirtilerek hangi parsellerin ihale kapsamında bulunduğunun tespit edilmesini;
İhalenin iptalinden sonra yıkımların gerçekleştirilmesi amacıyla hangi işlemlerin yapıldığının ve yapılmadıysa neden yapılmadığının araştırılmasını;
933 ada 20 parsel bakımından İzmir 5. İdare Mahkemesi kararından sonra yeniden ölçüm, tespit ve idari işlem yapılıp yapılmadığının belirlenmesini;
Şikâyete konu yapıların güncel durumlarının kolluk marifetiyle yerinde tespit edilmesini;
İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden şikâyet konusu parsellerin tarımsal niteliğinin ve tarım dışı kullanım izni bulunup bulunmadığının sorulmasını;
Kaçak yapıların sahipleri ve yapıları gerçekleştiren kişi/kurumların belirlenerek TCK m.184 yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılmasını;
İlgili belediye görevlilerinin yapıların ilk tespit tarihinden bugüne kadar gerçekleştirdikleri veya gerçekleştirmedikleri işlemler belirlenerek, TCK m.257 kapsamında cezai sorumluluklarının bulunup bulunmadığının somut biçimde araştırılmasını;
bu araştırmalar tamamlanmadan verilmiş bulunan Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararın kaldırılmasını ve soruşturmanın genişletilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
Nivent Kurtuluş
Temiz İzmir Derneği adına
